'Omdat wij zoveel misstappen hebben begaan'

De Max Havelaar is sinds 16 oktober 2006 één van de vijftig canonvensters van de geschiedenis en cultuur van Nederland. Maar al sinds jaar en dag wordt dit boek van Multatuli in de geschiedenisles gebruikt om de verhoudingen tussen Nederland en Nederlands-Indië rond het midden van de negentiende eeuw te illustreren. En in de literatuurgeschiedenis van het schoolvak Nederlands is het werk ook verplichte stof. In 2002 werd de Max Havelaar nog door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde uitgeroepen tot het belangrijkste letterkundige werk uit de Nederlandse geschiedenis. In de cinematografische canon van Nederland ontbreekt de film uit 1976 van regisseur Fons Rademakers over het boek ook niet. Zowel de productie zelf, een verbintenis tussen Nederlandse en Indonesische producenten, als het filmscenario, de filmtechniek en de filmtaal maken de film tot een klassieker. In dit artikel wordt beschreven hoe één bepaalde scène uit de film, de toespraak tot de Hoofden van Lebak, kan dienen als venster op koloniale politiek, retoriek en filmtechniek.