Welke kinderen? Wat voor burgers?

Aan de Maatschappij tot N ut van 't Algemeen wordt doorgaans de verdienste toegeschreven dat zij de achttiende-eeuwse pedagogische vernieuwing in gang heeft gezet. Het N ut speelde inderdaad een belangrijke rol in de Bataafse onderwijshervorming die rond 1800 gestalte kreeg, m aar zij lijkt toch eerder uitvoerder dan uitvinder van deze vernieuwing. Het debat over verbetering van opvoeding en onderwijs was al veel eerder begonnen. Aan dit debat dankte het N ut zowel haar ontstaan als haar succes. Via het N ut wordt soms een rechtstreekse lijn getrokken van de periode van de Verlichting naar de onderwijswet van 1806. De vraag is o f een dergelijke redenering in termen van continuïteit niet op gespannen voet staat m et de Revolutietijd als een schoksgewijs proces van staats- en natievorming. Deze kwestie raakt ook het pedagogische debat.