Altijd al is het stalinisme onder wetenschapsbeoefenaars van allerlei slag voorwerp van stevige debatten geweest. Zo heeft men er een vorm van ontwikkelingsdictatuur in willen zien, vergelijkbaar met de politieke systemen in sommige gedekoloniseerde landen. Of men beschouwde Stalin als een rode tsaar en het stalinisme als niets anders dan een voortzetting van oude, Russische tradities in een bolsjewistisch jasje. Het meest invloedrijke concept waarmee men er-m instens vanaf de jaren vijftig - greep op probeerde te krijgen, was echter de notie totalitarisme. Niettemin brokkelt in wetenschapsland het monopolie van dit concept de laatste decennia flink af.
